Backup Nedir?

Backup, dijital verilerin kaybolma, bozulma veya silinme riskine karşı farklı bir konuma kopyalanması işlemidir. Web siteleri, veritabanları, dosyalar ve yapılandırma ayarları bu kapsamda yedeklenir. Bir siber saldırı, donanım arızası, yazılım hatası veya insan hatası sonucunda veri kaybı yaşandığında backup, sistemi önceki çalışır durumuna geri döndürmeyi sağlar.

Backup Neden Önemlidir?

Veri kaybı her zaman öngörülemeyen koşullarda gerçekleşir. Bir yedek olmadan bu durumdan kurtulmak çoğu zaman mümkün değildir. Bu yüzden backup almak oldukça önemlidir.

Web siteleri için en yaygın veri kaybı senaryoları şunlardır:

• Hatalı güncelleme sonrası site çökmesi

• Kötü amaçlı yazılım veya fidye yazılımı saldırısı

• Veritabanının yanlışlıkla silinmesi

• Hosting sağlayıcısının donanım arızası

• Hatalı kod değişikliği veya FTP üzerinden dosya silme

• Sona eren hesap nedeniyle sağlayıcının veri silmesi

Bu senaryoların hiçbiri önceden haber vermez. Güncel bir backup, saatler veya günler sürebilecek veri kurtarma çabasını dakikalar içinde çözüme kavuşturur.

Backup Türleri Nelerdir?

Tam Yedekleme (Full Backup)

Sistemdeki tüm verilerin eksiksiz biçimde kopyalanmasıdır. En kapsamlı yöntemdir; geri yükleme süreci en hızlı ve en güvenilir olanıdır ancak her seferinde tüm veriyi kopyaladığından depolama alanı ve işlem süresi en fazlasını gerektirir. Genellikle haftalık olarak planlanır.

Artımlı Yedekleme (Incremental Backup)

Yalnızca bir önceki yedeklemeden bu yana değişen verileri kopyalar. Depolama alanı ve işlem süresi açısından en verimli yöntemdir ancak geri yükleme sırasında tam yedek ve ardından tüm artımlı yedekler sırayla uygulanması gerektiğinden bu süreç daha uzun sürebilir.

Diferansiyel Yedekleme (Differential Backup)

Son tam yedeklemeden bu yana değişen tüm verileri kopyalar. Artımlı yedeklemeye göre daha fazla alan kaplar.

Anlık Görüntü

Sistemin belirli bir andaki tam durumunu kaydeden yedekleme yöntemidir. VPS ve bulut sunucularda yaygın biçimde kullanılır. Büyük bir güncelleme veya değişiklik öncesinde snapshot almak, sorun çıktığında sistemi o ana anında döndürmeyi sağlar.

Sitenin Yedeği Nasıl Alınır?

Yedekleme işlemini gerçekleştirmek için cPanel ana sayfasına girin ve “Backup” seçeneğini bulun. Bu seçeneğe tıklayarak bir sonraki sayfaya gidebilirsiniz. Bu sayfada “Full Backup” seçeneğini seçin. Bu seçenek, tüm cPanel hesabınızı (e-postalar, veritabanları ve tüm web sitesi dosyaları) yedekler. Yedeklemenin nereye kaydedileceğini seçin. Genellikle, yedekleme dosyasını indirerek yerel bilgisayarınıza kaydetmeniz önerilir. En son olarak, “Generate Backup” dedikten sonra yedek oluşturma işlemi başlar.

Web Sitesi Yedeğinde Neler Yedeklenmelidir?

Bir web sitesinin tam ve kullanılabilir yedeği şu bileşenleri kapsamalıdır:

• Dosyalar: Tema dosyaları, eklentiler, yüklenen görseller ve medya dosyaları, özelleştirilmiş kodlar.

• Veritabanı: İçerikler, kullanıcı bilgileri, ayarlar ve sipariş geçmişi gibi dinamik veriler veritabanında saklanır. Dosya yedeği olmadan alınan veritabanı yedeği veya tam tersi eksik bir geri yüklemeye yol açar.

• Yapılandırma dosyaları: .htaccess, wp-config.php gibi sunucu ve uygulama yapılandırma dosyaları.

• E-posta verileri: E-posta barındırma hizmeti kullanıyorsanız e-posta kutularının da ayrıca yedeklenmesi gerekir.

Siteler Ne Sıklıkla Yedeklenmeli?

Yedekleme sıklığı, web sitesinin içerik değişim hızına göre belirlenmelidir.

• Günlük yedekleme: E-ticaret siteleri, haber ve blog siteleri, aktif forum ve topluluk platformları gibi içeriğin sık güncellendiği siteler için zorunludur.

• Haftalık yedekleme: Ayda birkaç kez güncellenen kurumsal tanıtım siteleri veya portföy sayfaları için yeterli olabilir.

• Güncelleme öncesi anlık yedek: Tema, eklenti veya WordPress sürümü güncellemesi yapmadan önce mutlaka manuel yedek alınmalıdır.

Backup Nerede Saklanmalıdır?

Yedeklerinizin nerede saklandığı, yedek almanın kendisi kadar önemlidir.

1. Yerel depolama: Aynı sunucuda tutulan yedekler, sunucunun arızalanması durumunda işe yaramaz. Yerel yedek tek başına yeterli değildir.

2. Uzak sunucu: Farklı bir fiziksel konumdaki sunucuya aktarılan yedekler, yerel felaketlere karşı koruma sağlar.

3. Bulut depolama: Google Drive, Amazon S3, Backblaze veya Dropbox gibi servisler uygun maliyetli ve erişilebilir bir uzak yedek seçeneği sunar.

4. Hosting sağlayıcısının yedeği: Birçok hosting sağlayıcısı otomatik yedekleme sunar ancak bu yedeklere güvenmek yerine kendi kontrolünüzdeki bağımsız bir yedek her zaman bulundurulmalıdır.

Backup Nasıl Yüklenir?

Yedek almak kadar önemli olan bir diğer adım, yedeğin gerçekten çalışıp çalışmadığını düzenli aralıklarla test etmektir. Test edilmemiş yedekler, ihtiyaç anında kullanılamayabilir.

Geri yükleme sürecinde şu adımlar izlenir:

1. Geri yüklenecek yedeğin tarihini ve içeriğini doğrulayın.

2. Mümkünse önce bir test ortamında geri yükleme yapın.

3. Dosyaları sunucuya aktarın veya hosting panelinden geri yükleme başlatın.

4. Veritabanını içe aktarın ve yapılandırma dosyalarını güncelleyin.

5. Sitenin doğru çalıştığını kontrol edin.

Hosting Sağlayıcısı Yedekleme Yapıyorsa Ayrıca Yedek Almak Gerekir mi?

Evet. Hosting sağlayıcısının yedeği, sağlayıcı tarafındaki bir sorun veya hesap iptali durumunda erişilemez hale gelebilir. Kendi kontrolünüzdeki bağımsız bir yedek her zaman bulundurmak, tek nokta arıza riskini ortadan kaldırır.

Yedekler Ne Sıklıkla Test Edilmeli?

Ayda en az bir kez yedek geri yüklemesini test etmek önerilir. Kritik siteler için bu sıklık daha da artırılabilir. Test edilmemiş yedek, ihtiyaç anında sizi hayal kırıklığına uğratabilir.

Veritabanı Yedeği ile Dosya Yedeği Arasındaki Fark Nedir?

Dosya yedeği tema, eklenti ve medya dosyalarını; veritabanı yedeği içerikler, kullanıcı bilgileri ve ayarlar gibi dinamik verileri kapsar. Tam bir geri yükleme için ikisinin birlikte alınması zorunludur.

Bulut Depolamada Saklanan Yedekler Güvenli midir?

Güvenilir sağlayıcılar şifreleme kullanır ancak ek güvenlik için yedekleri sunucuya yüklemeden önce şifrelemek iyi bir uygulamadır. Erişim kimlik bilgilerinizin güçlü ve iki faktörlü doğrulamayla korunması da önemlidir.

Yedekleme İçin Ne Kadar Depolama Alanı Gerekir?

Bu, sitenin büyüklüğüne ve yedekleme sıklığına bağlıdır. Küçük bir blog için birkaç GB yeterliyken medya ağırlıklı büyük siteler onlarca veya yüzlerce GB gerektirebilir. Artımlı yedekleme kullanmak depolama ihtiyacını önemli ölçüde azaltır.

Otomatik Yedekleme mi Yoksa Manuel Yedekleme mi Tercih Edilmelidir?

İkisi birbirini tamamlar. Otomatik yedekleme düzenli ve insan hatasına açık olmayan bir rutin sağlar. Manuel yedekleme ise büyük değişiklikler veya güncellemeler öncesinde anlık bir güvenlik noktası oluşturmak için vazgeçilmezdir.